SYMULATOR "ORLIKA"

25 kwiecień 2003 - ten dzień na pewno pozostanie mi w pamięci. Dzięki zaproszeniu majora i jego syna D.K. mogłem odwiedzić Dęblin, naszą polską Szkołę Orląt od zupełnie innej strony - od wewnątrz. Celem mojej wyprawy był symulator lotniczy, taki na jakim szkolą się przyszli lotnicy maszyn bojowych. Symulator z prawdziwego zdarzenia. Szkolno-treningowy samolot PZL-130 Orlik jest samolotem przeznaczonym do wstępnego i podstawowego szkolenia łącznie ze szkoleniem w wykonywaniu niektórych zadań z użyciem środków bojowych. Stanowi on jedno z trzech ogniw systemu składającego się z samolotu, symulatora i elektronicznego systemu diagnostycznego. Orlik jest ostatnim krokiem już do przesiadki do maszyn odrzutowych. Jego silnik, sylwetka, jak i śmigło ma w całkowitym zachowaniu przypominać zachowanie samolotu odrzutowego. Czym prędzej zatem zależało mi by znaleźć się za kokpitem owej maszynki.

Pełnowartościowa kabina pilota samolotu PZL-130 "Orlik"

Kabina wydaje się dosyć ciasna, bardziej przypomina te szybowcowe ale i tak jest bardo funkcjonalna i wygodna. Dostęp tylko do niektórych przyrządów (jak np wypuszczanie klap) jest nieco utrudniony - znajdują się one mocno z boku i naprawdę musiałem już się mocno wychylać. Na symulatorze spędziłem blisko dwie godziny, bawiąc się w figury, w starty i lądowania, w loty w nocy, w zimę, na niskim i na wysokim pułapie. Wrażenie niesamowite, chociaż to nie grafika z IŁa Forgotten Battles, można było jednak dostrzec i pojedyncze drzewa i stojące budynki. Mapa na ekranie przedstawia najbliższe otoczenie Dęblina, czym dalej tym już obiektów jest mniej, jedynie zachowano charakterystyczne punkty dla danego otoczenia, jak np. kominy w Kozienicach czy Puławach itp. Tak czy siak uczucie fajne.

Już w kabinie

Przed sobą mam olbrzymi ekran. Bark mi tylko było spojrzeń na boki i możliwości rozglądania się w każdym kierunku. Naprowadzać musiałem się zatem na czują na pdst orientacji w terenie z obrazu tuż przed sobą albo dzięki radiolatarniom

Joy... tfuuuuuuuuuuu drążek sterowy ;)

Prawdziwe wrażenie zrobiły na mnie siły działające na drążek. Toż to trzeba być atletą ! Przy nurkowaniu ok 450 km/h i wyciagnięciu samolotu na 150m nad ziemią na drążku miałem ze 25 kg. Ledwo to, to dało się utrzymać. Aż takiego Force Feadbacka nie chciałbym mieć u siebie w domu. Dzięki temu też doskonale można zrozumieć trymowanie samolotu, jak ono ułatwia życie pilotom. Wszystkie potencjonometry do trymowania miałem w rękojeści drążka i działały na zasadzie POV czyli naszych "grzybków" czy jak kto tam woli bo nazw jest od pyty tego ustrojstwa. Notabene siły na drążku w Me-262 dochodziły do 45 kg przy prędkości 980 km/h i zalecenie odgórne Luftwaffe było, by tych prędkości już nie przekraczać.

Podchodzenie do pasa na dęblińskie lotnisko Szkoły Orląt

Samo lądowanie nie nastręczało problemów. W przeciwieństwie do Iła sterowanie orczykiem dużo tutaj dawało, a umiejscowienie pedałów doskonale współgra, nie tak jak klawiatura. Zdarzały się kangury przy lądowaniu, ale chociaż maszyna była cała. Raz tylko zaliczyłem crash, ale testowany był lot ślizgowy bez silnika, który "opiekun" złośliwie ;) wyłączył. Uruchomienie silnika w locie nie przyniosło skutku i zbyt szybkie opadanie doprowadziło do zwalenia się samolotu tuż nad ziemią. Ciężko powiedzieć czy bym "przeżył" bo ekran zrobił się czarny (już wiemy skąd Oleg Maddox wziął ten patent :D )

No i gotów do kolejnego startu

Moment odśrodkowy śmigła zwala z nóg. Albo znów trymujemy samolot albo mocno kopiemy prawy orczyk do czasu już prawidłowego rozbiegu samolotu. Zabawa przednia !

No cóż prawdziwy symulator to już zupełnie inna bajka, to już zupełnie inne realia (no i inne pieniądze) - ale tak czy siak zabawa przednia, a radocha jeszcze większa !!!

Parę ciekawostek. pewnie mało osób wie, że w Dęblińskich piwnicach znajduje się ruska kopia silnika Junkersa Jumo 004, czyli silnika od Me-262 A. Silnik jest naprawdę spory, już wyobraźnia pracuje jakie to musiało być mocne skrzydło, "radziecki" Junkers Jumo 004, silnik odpalany na korbę

Dobrze widoczna ruchoma "cebula" czyli stożek ruchomy silnika. Było on sterowany automatycznym serwomechanizmem, który przy wzroście prędkości samolotu  przesuwał się do tyłu proporcjonalnie do wzrostu ciśnienia dynamicznego.  Stożek na lotnisku był w pozycji maksymalnie wysuniętej. "Jumo" jak widać na zdjęciu został pocięty w celach szkoleniowych

Tutaj kolejna ciekawostka. Silnik również związany z Iłem - tym razem podwójna gwiazda od laparcha, a dokładniej silnik ASh-82FN (najprawdopodobniej) od Ławoczkina Ła - 7.

O 

czym my mówimy ? Silnik rodem z Lock - On , na fotce od Su-22

Dalej prezentacja koncepcji Schwalbe w powojennym ZSRR, coś wam ten IŁ-28 przypomina? Bombowiec strategiczny, do którego zawsze miałem spory sentyment

To nie pustynny kamuflaż tylko działanie wiatru, śniegu, deszczu i wody. Samolot myśliwsko - bombowy Su-17

Stary poczciwy An-2 z oznaczeniem cywilnym SP-ANT, na tym samolocie szkolą się skoczkowie w Dęblinie

No i TS-11 Iskra, tym razem w sali szkoleniowej, archaiczne już samoloty służące jako szkoleniowe. Maszyny wiekowe, jednak wciąż chwalone

Jak widać, samolotów jeszcze nie mamy a propaganda dla F-16 już w Szkole Orlat działa ;)

*  *  *

Na koniec jeszcze raz WIELKIE DZIĘKI dla Państwa K. za umożliwienie mi tej wycieczki

Pozdrawiam SERDECZNIE !!!

YoYo